Promovenda Lysbert evalueert promotiecoaching

• geplaatst door Anne in
• Algemeen
• 28-05-2026

Lysbert Zeinstra promoveerde in januari 2026 (Erasmus University – Rotterdam) en schreef nadien:

De coaching van Anne heeft veel meer voor mij betekend dan “alleen een praatje en verdediging oefenen”.

Mijn lekenpraatje was voor mij niet zozeer een spannend onderdeel van mijn promotie. Eigenlijk had ik er juist heel veel zin in. Het voelde als de plek waar ik kon laten zien wie ik óók ben: niet alleen als onderzoeker, maar ook als mens.

Tegelijk wilde ik het wel goed doen. Juist omdat dit praatje voor mij zo belangrijk voelde, wilde ik leren hoe ik mijn boodschap helder, rustig en krachtig kon overbrengen.

Het idee voor de vorm ontstond vanuit de voorkant van mijn proefschrift met daarop een gebarsten tegeltje met goud gelijmd, geïnspireerd op de Japanse techniek “kintsugi”. Daar zat voor mij de kern in van mijn onderzoek naar intensieve traumagerichte gezinsbehandeling: herstel ontstaat niet doordat je breuken wegwerkt, maar doordat je ze samen leert dragen.

Anne hielp mij om dat beeld niet alleen als illustratie te gebruiken, maar als de ruggengraat van het hele verhaal. Ze hielp me steeds (terug) te gaan van “uitleggen wat ik onderzocht heb” naar: wat moeten mensen onthouden, voelen en voor zich zien? Zo leerzaam! Ik ben als onderzoeker gewend om inhoudelijk te denken, analytisch, genuanceerd. Anne vroeg me om keuzes te maken. Om eenvoudiger te spreken zonder oppervlakkig te worden, om stiltes te laten vallen, om beelden te vertrouwen.

Wat ik zelf nooit had bedacht, was hoe fysiek een verhaal eigenlijk is. Dat een ruimte meespeelt. Dat lopen, kijken, stilte, en – in mijn geval – een gouden touw vasthouden en een “gebroken” tegeltje optillen net zo goed onderdeel van je verhaal zijn als woorden.

Een onverwachte uitdaging was dat ik mijn lekenpraatje uiteindelijk achter een katheder moest houden. Tijdens het oefenen had ik juist veel gewerkt met vrij rondlopen door de ruimte. Dat voelde natuurlijk en paste bij hoe ik normaal presenteer. Toen bleek dat dit bij mijn universiteit echt niet mocht, baalde ik daar van. Maar achteraf bleek dat eigenlijk heel leerzaam. Ik ben er vervolgens gericht mee gaan oefenen; inclusief een geleende katheder van mijn schoonvader, die dominee is. Daar hebben Anne en ik nog veel lol om gehad!

Gaandeweg merkte ik dat zo’n vaste plek me juist rust en gronding gaf. Dat ik niet de hele ruimte hoefde te gebruiken om toch expressief te kunnen spreken. Juist doordat ik meer stil stond, werden kleine bewegingen, stiltes en intonatie belangrijker.

En rust was sowieso mijn grootste leerpunt. Niet te snel gaan, punten zetten in zinnen, stiltes durven laten vallen. Vertrouwen dat het verhaal niet “stokt” als ik even niets zeg.

Ook het gouden touw-moment was iets waarvan ik dacht: dit kan heel mooi werken, maar het moet wel kloppen. Tijdens mijn lekenpraatje lag er door de zaal heen een gouden touw. Op een bepaald moment vroeg ik mensen om het touw omhoog te houden en noemde ik overeenkomsten tussen mensen uit mijn verschillende systemen: collega’s, vrienden, familie. Daardoor werd zichtbaar dat ze, zonder dat ze het doorhadden, al met elkaar verbonden waren.

Dat paste precies bij de kern van mijn verhaal: dat herstel niet alleen in mensen zit, maar tussen mensen ontstaat. Anne hielp mij om zo’n idee niet alleen creatief te laten zijn, maar ook functioneel in het verhaal. Achteraf bleek dit één van de momenten die mensen zich het meest herinnerden.

Anne was daarin absoluut een stok achter de deur, maar niet op een schoolse manier. Meer iemand die bleef spiegelen en aanscherpen. Soms kreeg ik een spraakbericht met één simpele vraag waardoor ik opnieuw ging nadenken over een passage. Of een foto van iets wat ze ergens was tegengekomen, wat linkte aan mijn lekenpraatje en me weer inspiratie gaf om verder aan te scherpen. Die werkwijze vond ik heel prettig. Niet schools of strak, maar creatief, persoonlijk en heel betrokken. De combinatie van appcontact, spraakberichten, video’s opnemen en toesturen en oefenen in de SpreekStudio hielp mij om het praatje niet alleen te schrijven, maar echt te gaan beleven.

En over de SpreekStudio zelf: ik voelde me daar meteen op mijn gemak. Warm, toegankelijk, geen zakelijke trainingsruimte waar je het gevoel hebt “een kunstje” te moeten leren. Ook Wolle speelde daarin natuurlijk een belangrijke rol 😊.

Ik twijfelde op een gegeven moment of mijn lekenpraatje niet té persoonlijk of te symbolisch was geworden. Zeker nadat ik daar tijdens een proefpromotie feedback op kreeg. Is dit nog wel academisch genoeg? Maar tegelijkertijd voelde ik: dit is juist wie ik ben. En ook wat mijn onderzoek vroeg. Mijn promotietraject stond midden in de praktijk, midden tussen gezinnen en behandelaren. Dan zou een meer afstandelijk en technisch verhaal eigenlijk helemaal niet bij mij hebben gepast.

Ik ben daarom heel blij dat ik daarin dicht bij mezelf ben gebleven. Juist dat persoonlijke en symbolische maakte dat mensen zich verbonden voelden met het onderwerp.

Tijdens het lekenpraatje zelf voelde ik al vrij snel dat de zaal meeging in het verhaal. Er werd gelachen op de lichte momenten, maar ik voelde ook een stilte op meer serieuze of persoonlijke stukken. Na afloop kreeg ik leuke reacties. Mensen vertelden niet alleen dat ze mijn onderzoek beter begrepen, maar ook dat ze zich geraakt voelden. Dat ze nadachten over hun eigen gezin, hun eigen relaties, hun eigen “gouden lijnen”.

En ook heel leuk: meerdere promovendi zeiden achteraf dat ze dachten: “Oh… zó kan een lekenpraatje dus ook”. Er ontstond spontaan een soort brainstorm over welke out-of-the-box ideeën zij zelf eigenlijk zouden willen doen bij hun verdediging.

Wat ik hiervan geleerd heb, neem ik absoluut mee voor de toekomst. Dat een goed verhaal niet ontstaat door zoveel mogelijk informatie te geven, maar door durven kiezen, ruimte nemen, rust toelaten en vertrouwen dat een beeld soms meer kan zeggen dan een extra uitleg. Én dat wetenschappelijke inhoud juist sterker kan worden als je ook iets van jezelf durft te laten zien.

Ik zou andere promovendi daarom zeker aanraden om Anne als promotiecoach in te schakelen. Omdat ze helpt zoeken naar wat jij eigenlijk echt wilt vertellen.

En hoe je dat op een manier doet die echt van jezelf voelt!

Zie hieronder het lekenpraatje van Lysbert: