Wenken voor als je op een begrafenis spreekt

• geplaatst door Anne in
• Algemeen & Spreektips
• 23-05-2026

Het is misschien wel een van de moeilijkste dingen die we kunnen doen: spreken bij een begrafenis.

We willen iets zeggen, maar wat? En hoe?

Hier volgen wat wenken, in de hoop dat ze je helpen.

De voorbereiding

Neem de tijd. Ga zitten met pen en papier, of met je laptop. Schrijf alles op wat in je opkomt; het hoeft niet logisch of geordend te zijn. Misschien wil je tekenen, of foto’s erbij pakken. Alles mag.

Stel jezelf een paar vragen:

• Wat wil je eigenlijk doen, daar bij die kist of baar? Liefde brengen? Dankbaarheid tonen? De overledene eren?
• Hoe wil je het vertellen? Uit je hoofd, of met kaartjes in je hand?
• Hoeveel tijd heb je?
• Tot wie richt je je? Tot de overledene, tot de aanwezigen, of allebei?

De inhoud

Denk aan contrasten. Het grote en het kleine. Het stoute en het liefdevolle. De lichte kant en de sombere kant. Humor mag, het doet mensen goed. Je hoeft niet chronologisch te vertellen.

Zoek naar beelden. Hoe concreter, hoe beter. Een geur, een geluid, een voorval.

De vorm

Oefen hardop. Buiten, lopend in de natuur. Neem jezelf op met je telefoon, dan hoor je hoe het klinkt en hoe lang het duurt.

Maak je verhaal iets korter dan de tijd die je hebt. Dan voel je geen haast.

Als je er staat

Neem de tijd. Je kunt wel negen seconden stil zijn voor je begint. Kijk naar de mensen. Het vertrouwen ligt in hun ogen.

Zorg goed voor jezelf. Ga staan waar jij wilt staan. Regel de microfoon, je water, je kaartjes.

Beloof jezelf dat je het mag zeggen als je even niet verder kunt. “Oh, hier was ik bang voor. Ik moet even huilen.” “Ik vind het zo spannend om hier te staan.” “Ik ga even ademen.”

Hoe je spreekt

Spreek rustig. Laat bewust stiltes vallen. Articuleer duidelijk, vooral in grote ruimtes.

Laat je gezicht, je mimiek, je tranen, je handen, je armen, je lijf zien. Het is mooi dat je daar staat, precies zoals het voor jou is.

Durf te improviseren. Kijk wat er gebeurt als je daar staat. Durf te voelen in het moment. “Dit sla ik over.” “Ik voeg spontaan iets toe.”

Neem alle tijd en ruimte die je nodig hebt om te vertellen wat jij wilt vertellen.

Jij gaat vertellen wat je wilt vertellen.

Ik wens je een mooi afscheid.

Susan Glaubitz schrijft:

Toen ik jaren geleden voor het eerst een presentatie training bij Anne deed, vertelde ik haar dat mijn grootste nachtmerrie was om op de uitvaart van mijn ouders te staan en dan niet meer te weten wat ik moest zeggen. Dus Anne zei; “Dan bel je en dan help ik je”
Dus 6 jaar geleden toen mijn vader overleed, belde ik Anne. Met haar rust gaf ze me vertrouwen dat het goed zou komen. Met mijn tekst, maar ook dat ik het zou kunnen vertellen. Zo gezegd, zo gedaan en het werd een verhaal met een vleugje humor, een lach en een traan maar ook niet te zwaar. Anne gaf me vertrouwen door samen te oefenen aan de telefoon. Ik kijk daar met een heel goed gevoel op terug.

Vorige maand overleed mijn moeder. Onderweg terug uit het ziekenhuis naar huis was Anne een van de eerste mensen die ik belde. We kennen elkaar inmiddels langer en zonder dat ik iets hoefde te zeggen tussen de tranen, vroeg Anne; “je moeder? Ik ga je helpen” Dit keer was de voorbereiding minder soepel, ik had geen rust en daardoor ook geen tekst. Weer gaf Anne vertrouwen dat het echt goed zou komen. Last minut kwamen er ideeen en Anne hielp om orde in de chaos in mijn hoofd te scheppen. En vooral om het van een opsomming van feiten en anekdotes om te buigen tot een persoonlijk verhaal. Met hulp aan de telefoon, het heen en weer sturen van spraakberichten en bemoedigende berichten was Anne wederom een baken van rust en vertrouwen. Ook dit keer is het gelukt, ik heb op de uitvaart van mijn moeder kunnen vertellen wie zij voor mij was.

Ik gun iedereen die voor de verdrietige maar ook mooie taak staat om op een uitvaart te spreken de begeleiding van Anne. Ze helpt je om te bedenken wat je intentie is, wat je in elk geval wil vertellen en brengt overzicht in het verdriet. Wat mij hielp was de reminder aan de 3-slag, omdat dit nu eenmaal lekker luistert. Want uiteindelijk vertel je ook dit verhaal aan je publiek. En ook dat niets hoeft, alles is goed. Het hoeft niet chronologisch en zeker niet compleet. Maak het persoonlijk en wees niet bang voor emoties; ze mogen er zijn en ze gaan ook voorbij. Daarna kun je verder met je verhaal.

Lieve Anne, dank je wel voor je liefdevolle begeleiding in deze verdrietige tijd. Jij weet als geen ander met heel veel respect toe te werken naar een verhaal dat raakt.

April 2026 – Castricum