featured-image

Moet ik mijn speech uit mijn hoofd leren?

Die vrouw lijkt wel perfect. Schitterende verschijning. Kaartjes in haar hand. Open blik, kek jurkje dat net nieuw lijkt, verfijnde motoriek, sympathieke mimiek, mooie suède laarsjes zonder vale punten. Verzorgde spraak, goed te verstaan.

En toch… is ze wel echt? Ze spreekt zo netjes. En erger nog ze raakt me niet.

Ingestudeerde verhalen; uit het hoofd geleerde speeches; afscheidsredes. Uitgeschreven en opgedreund. Met een geoefende lach en humor met voorbedachte rade. Ik luister er niet graag naar.

Niemand kan vloeiend spreken. Haperen is normaal. Het even niet weten, dat mag! Nadenken over een volgende zin. Stamelen. Vastlopen. Aarzelen. Terug naar de kern van je betoog, en even stil zijn. In gedachten een punt zetten.

Iedereen ziet graag een mens op het podium, in plaats van perfectie in een maatpak. Iemand die belangstelling heeft voor zijn of haar luisteraars. Die geen show opvoert, maar het fijn vindt iets te delen. Die zich het verhaal bijstuurt, aanhaakt en inspeelt op wat er gebeurt.

Dat kan niet als je een speech uit je hoofd leert.

Dus NEE, leer je speech niet letterlijk uit je hoofd.

Hoe dan wel?

Teken de structuur uit. Maak een route voor je verhaal. Deel het op in (liefst drie) blokken. Maak kaartjes met daarop een paar zinnen in spreektaal (gewone taal) en steekwoorden. Bedenk hoe je begint en eindigt.

Oefen hardop. Proef de woorden. Hoe klinkt het? Zit er wat grappigs of luchtigs in? Durf je stil te zijn? Hoe lang duurt het?

Loop rond. Oefen met gebaren, mimiek en blik. Richt je steeds weer tot een andere luisteraar of een andere deel van de denkbeeldige zaal.

Zoek naar je eigen stijl, kijk wat jou het beste past. Wanneer voel jij je comfortabel? Als je uitgebreid oefent of wat korter? Ben je met jezelf bezig of met het publiek? Heb je plezier om er te gaan staan of wil je zo snel mogelijk weer gaan zitten?

En vooral: wees niet perfect. Je publiek gunt zichzelf een echt mens. Nou jij nog.

Lees ook

featured-image
Hoe kwam de Tango – oratie van Daniela tot stand?

Samenwerken aan een oratie vind ik een prachtig proces. In dit filmpje zie je hoe Daniela Oprea-Lager, Hoogleraar Theranostiek aan de RadboudUMC in Nijmegen (hardop) oefent. Het geeft een inkijkje in hoe haar oratie met als titel; “Theranostiek, it takes two to tango” tot stand is gekomen. Daniela en ik hebben gewerkt vanuit de vorm. […]

lees verder
Lekenpraatje zonder PowerPoint

Lieve promovendi, Een lekenpraatje vertellen kan echt prima zonder PowerPoint. Misschien luistert het publiek nog wel beter naar jou als er geen groot oplichtend scherm achter je is met de titel van je proefschrift een verzameling lollig bedoelde poezieplaatjes en wat statistieken. Ooit hoorde ik iemand zeggen dat we van nature auditief ingesteld zijn. Dat […]

lees verder
featured-image
foto: Theo Hafmans
De voorbereiding van Daniela’s Tango – oratie

…of hoe het zo gekomen is Daniela Oprea-Lager, Hoogleraar Theranostiek RadboudUMC Nijmegen schrijft op 29 januari 2026: “Alles is begonnen met de titel. Enkele maanden voor de oratie had ik de deadline om een foto en de titel van mijn oratie naar de pedel te sturen voor de “save the date” uitnodigingen. Ik heb in […]

lees verder