Van buikpijn naar zelfverzekerd promoveren & verdedigen

• geplaatst door Anne in
• Algemeen
• 14-10-2026

Hoe een promovenda haar promotie beleefde. Zij wilde dit graag anoniem vertellen:

Voor veel promovendi is het de spannendste dag uit hun academische carrière: de promotieplechtigheid. Zo ook voor deze promovenda. Ze zag er zo ontzettend tegenop dat ze er van tevoren letterlijk buikpijn van had. Om niet vanuit angst, maar vanuit kracht voor de oppositie te staan, volgde ze een op maat gemaakt coachingstraject bij Anne van De Spreekstudio. We oefenden met het lekenpraatje en ook met het beantwoorden van (erg) lange gelaagde vragen. In deze openhartige terugblik vertelt ze hoe ze van extreme zenuwen transformeerde naar een zelfverzekerde verdediging.

Het traject: stapsgewijs bouwen aan zelfvertrouwen

“Ik ben ontzettend blij dat ik dit coachingstraject heb gedaan,” vertelt ze. “Van tevoren was ik namelijk heel, heel zenuwachtig voor de promotie. Ik zag er ontzettend tegenop en had echt buikpijn als ik eraan dacht. Anne raadde mij toen een promotiecoachingsraject aan met meerdere sessies: een deel fysiek op locatie, een deel telefonisch en een deel digitaal online.

Al die sessies hebben mij telkens een stapje verder geholpen naar waar ik uiteindelijk wilde zijn: zelfverzekerd die promotieplechtigheid ingaan. En dat is gelukt! Met die voorbereiding heb ik daar zelfverzekerd gestaan en is het heel erg goed gegaan. Ik kijk er nu super, super positief op terug.”

De belangrijkste les: Vorm boven inhoud

De grootste eyeopener tijdens de training was niet inhoudelijk van aard, maar zat juist in de aanpak en de structuur.

“Mijn grootste takeaway? Niet werken vanuit de angst voor de inhoud, maar juist vanuit de vorm.”

“Wat ik uit de oefeningen heel erg heb meegekregen,en waar Anne erg op heeft gehamerd, is dat de vorm boven de inhoud gaat. We gingen oefenen met het gestructureerd antwoord geven, zelf structuur brengen in het verhaal en werken met een handige inloopzin om je antwoord op te bouwen.

Ik merkte dat het daardoor veel makkelijker én beter werd om vervolgens die inhoud goed te beantwoorden. Als je weet dat je de vorm onder controle hebt, hoef je niet meer bang te zijn voor ingewikkelde of wollige academische vragen.”

Het is een spel (en stop met negatieve taal!)

Tijdens het traject werd ook het taalgebruik onder de loep genomen. De neiging om de promotie te zien als een ‘overhoring’ of ‘afslachting’ werd direct een halt toegeroepen.

“Anne was heel streng op negatieve taal! Ik praat namelijk erg in termen als ‘De Gevreesde Dag’, maar dat mocht niet meer. Dit soort taal was niet behulpzaam en ging ik niet meer uitspreken en dat heeft ontzettend goed gewerkt.

Wat Anne liet zien, is dat een promotie eigenlijk een soort spel is dat de mensen spelen. Een spel dat jij maar een uurtje van je leven hoeft mee te spelen, en dan ben je er gewoon doorheen. Het helpt enorm om het te zien als een academische gedachtenwisseling in plaats van een strijd. En dat kun je gewoon aanleren.”

Geen verplichte bedankjes, maar direct ter zake

Een bekende valkuil bij promoties is het beleefdheidsdansen: uitgebreid bedanken voor de vraag of de complimenten.

“Mij is heel duidelijk gemaakt dat bedanken voor de vraag niet hoeft en eigenlijk ook niet hoort (wat de pedel vlak van tevoren ook nog bevestigde).

Wat ik wél heb gedaan: bij een opponent die een heel lang verhaal hield, begon ik mijn antwoord simpelweg met: ‘Het korte antwoord is nee. En ik ga u nu uitleggen waarom.’ Dat hielp ontzettend om de vraag klein te maken. Eerst het krachtige, korte antwoord en daarna pas de mondelinge uitwerking.”

Verrassende elementen: Online Oefenochtenden & PowerPoint

Tijdens het traject was er ook één gezamenlijke online oefensessie met één andere promovenda.

“Dat we met collega-promovendi vragen aan elkaar stelden en ik zelf ook even in de rol van hoogleraar mocht kruipen, vond ik heel nuttig. Het grappige is dat je dan merkt hoe spannend het eigenlijk ook is om aan de andere kant te zitten en een goede vraag te formuleren. Dat geeft meer begrip voor de commissie.

Ook hebben we bij een andere promovenda geoefend met haar PowerPoint. Zelf gebruikte ik die niet omdat dat in mijn vakgebied niet gebruikelijk is, maar Anne liet heel mooi zien hoe tricky een PowerPoint kan zijn en hoe bewust je die moet inzetten.”

Flexibele begeleiding via spraakberichten (het ‘vangnet’)

Hoewel het traject heel intensief aanvoelde, hebben Anne en de promovenda elkaar fysiek maar één keer ontmoet. De rest van de afstemming ging heel gericht via bellen en spraakberichten.

“Dat werken met spraakberichten was echt superfijn! Als je in de aanloop naar je promotie ook druk bent met een (nieuwe) baan, is het lastig om elke week op locatie af te spreken. Spraakberichten laten zich heel makkelijk inpassen in een drukke agenda en je komt meteen tot de kern.

We hebben zo bijvoorbeeld heel gericht gewerkt aan het verduidelijken van mijn lekenpraatje. Maar het voelde bovenal alsof je een maand lang een soort veilig vangnet had. Als ik weer even stress voelde over de vragen, stuurde ik een berichtje.

En wat ik echt super erg heb gewaardeerd: vlak voor de promotie stuurde Anne me super empowering spraakberichten. Op je meest stressvolle, kwetsbare moment weet zij je met een grapje of een lief bericht weer helemaal omhoog te liften. Dat is echt coaching op het moment dat je het het hardst nodig hebt.”

De afsluiting: Rust aan je kop

Na de geslaagde verdediging en het behalen van de titel was het tijd voor de welverdiende beloning.

“Als cadeau voor mijn promotie wilde ik maar één ding: rust aan mijn kop! We zijn de rest van de week lekker naar Schotland geweest. Lekker gegeten, niks gedaan en nu ben ik weer helemaal fresh om aan mijn werk te beginnen.”

Zou je het andere promovendi aanraden?

“Ja, ik zou het 100% aanraden aan iedereen! Ik weet als geen ander hoe gespannen je kunt zijn. In je hoofd kan er van alles misgaan. Deze coaching helpt je om je écht voorbereid te voelen, zodat je niet meer bang hoeft te zijn. Je weet gewoon: ik heb hiermee geoefend. En dat geeft een heerlijk rustig gevoel.

beproefd promoveren – promotiecoaching